Subsidievreters?

(De bezoekers van de nieuwjaarsreceptie werden verrast met een soort flashmob van jonge dansers)

Verder heb ik weinig met nieuwjaarsrecpties, maar de gezamenlijke ontvangst van De Vleeshal, Theaterproductiehuis Zeelandia en Zeeuws Museum sla ik niet graag over. Vrijwel iedereen die in Zeeland iets voorstelt op cultuurgebied - of méént voor te stellen - is daar te vinden. In een paar uur ben je weer helemaal op de hoogte van wat er speelt.

De gastheren en -dame braken vrijdag wel met een traditie. Het houden van toespraken was jarenlang taboe, maar nu werd er wel degelijk gesproken. Want met het oog op dreigende bezuinigingen wezen Marjan Ruiter en Henk Schoute op het maatschappelijke en economische belang van kunst en cultuur en probeerden de regelmatig geventileerde opvatting dat zij alleen maar 'subsidievreters' zouden zijn, te weerleggen.

Opvallend was verder hoezeer Lorenzo Benedetti zijn eigen Vleeshal de hemel in prees. Goed te verstaan was het allemaal niet, maar ik meende zelfs onder meer een vergelijking met de Tate Gallery in Londen te horen. ,,Middelburg staat op de kaart op internationaal niveau: Europees en wereldwijd." Nu ja, in elk geval geen last van bescheidenheid.

De drie uitnodigende partijen staan overigens allemaal aan de vooravond van een jubileum: tiende editie Zeeland Nazomerfestival, twintig jaar Stichting Beeldende Kunst Middelburg (waaronder de Vleeshal valt) en vijftig jaar Zeeuws Museum (wordt vooral in 2011 gevierd).

>>> Lees verder...

Deense kunst in Middelburg

Weer een hausse aan nieuwe exposities in Middelburg. De belangwekkendste zijn die in het Zeeuws Museum en De Vleeshal, beide van Deense kunstcollectieven.
In opdracht van het Zeeuws Museum is Superflex, een trio uit Kopenhagen, aan de slag gegaan en heeft onderzoek gedaan naar 'de historie en identiteit van Zeeland'. De Denen richtten zich op het roemruchte VOC-verleden en dan met name op de kostbare lading die drie Zeeuwse schepen in 1602 buitmaakten op het Portugese schip San Jago.

De relatie met wat in het museum is te zien, nogal wat denkstappen. Superflex heeft in Vietnam een driedelige tv-serie gefilmd (die daar ook is uitgezonden) waarin een Chinese vaas van kraakporselein die - volgens de toelichting - 'afkomstig zou kunnen zijn van de lading van de San Jago', een voorname rol heeft. De film is in het museum te zien en de vaas wordt samen met enkele andere objecten uit de collectie van het museum en decorstukken in de ruimte ernaast getoond. Het geheel moet worden gezien als een installatie, Porcelain Pirates getiteld.

Het komt nogal geforceerd over: waarom moest er nu een tv-serie worden gemaakt? En wie gaat in een museum naar een driedelige serie kijken? De link naar de moderne piraterij is helder, maar voor de rest wordt de museumbezoeker helaas weinig geprikkeld. En daar gaat het toch om.

In De Vleeshal hebben de Deense kunstenaars Nina Beier en Marie Lund hun eerste tentoonstelling in Nederland. Ook zij vragen veel inlevings- en interpretatievermogen van de bezoeker, die aanvankelijk weinig chocola kan maken van de verschillende elementen die samen The Object Lessons vormen.

Het werk van Beier en Lund gaat over kijken en interpreteren en heeft een onvoltooid, dynamisch karakter. Het is werk in uitvoering. Posters vervagen door het zonlicht, het enorme 'schilderij' achterin hangt te drogen en verandert van kleur, een muur van allerlei soorten stenen breekt in stukken zodra die wordt verplaatst en een beeldhouwer hakt gedurende de looptijd een maquette van de tentoonstelling in steen uit - om maar een paar voorbeelden te noemen.

Curieus is de rol van de suppoost. Die heeft een strikte opdracht van het kunstenaarsduo meegekregen. ,,When alone in the exhibition space the gallery attendant will sing all the songs he/she can think of that employ the word T." Niemand zal weten of dat ook echt gebeurt.

>>> Lees verder...

De vele kanten van Hans Warren

Een mooi eerbetoon aan Hans Warren, nu bijna acht jaar na zijn overlijden. In Middelburg zijn sinds afgelopen weekeinde twee exposities tegelijk over hem te zien.

Directe aanleiding is het verschijnen van het laatste deel van zijn Geheim dagboek. Warrens literaire nalatenschap wordt nu getoond in de Zeeuwse Bibliotheek, zijn collectie etnografica in het Zeeuws Museum (zie ook het verslag van de opening van de Warren-vorsers Ronny Boogaart en Eric de Rooij).

De expositie Verre werelden in het Zeeuws Museum maakt indruk vooral doordat Warrens omvangrijke exotische kunstcollectie, waarover zoveel in de dagboeken te lezen is, voor het eerst aan het publiek wordt getoond. Jan van Damme heeft er al mooi over geschreven in de PZC en het museum heeft de Afrikaanse en Aziatische schatten voorbeeldig gepresenteerd, inclusief een onmisbare catalogus.

Toch boeide mij de tentoonstelling in de bibliotheek (Er staat een huis aan de Schelde) meer, omdat deze een mooi, compleet beeld geeft van de literator én mens Hans Warren, van zijn schoolrapporten (hoge cijfers, behalve voor gymnastiek) tot en met de laatste foto's, maar ook bijvoorbeeld zijn beeldend werk (tekeningen, schilderijen) en zijn klavecimbel (met daarop bladmuziek van zijn geliefde componist Scarlatti).

De literaire nalatenschap van Warren is vijf jaar geleden overgedragen aan de bibliotheek. Het materiaal - immens veel - is inmiddels geordend, geïnventariseerd en klaar voor verder onderzoek. De expositie bevat enkele mooie voorbeelden uit de verzameling. Vooral de brieven zijn boeiend om te lezen, zoals die van Maarten 't Hart uit september 1981, die vond dat de recensent Warren hem onheus bejegende. ,,Ik vind het echt buitengewoon minderwaardig van u dat u onophoudelijk in de meest beledigende bewoordingen over mij schrijft en spreekt. Met dertien postzegels van vijf [cent] wens ik u alle slechts, alle ongeluk, alle leed en alle narigheid toe dat een mens maar overkomen kan."



Overigens is het goed dat de Geheim dagboek-serie nu is voltooid. Achteraf is het jammer dat kort na Warrens dood al het tamelijk ontluisterende slotdeel (2001) is gepubliceerd. Daarmee werd de angel uit de reeks gehaald, omdat duidelijk was naar welk punt moest worden 'toegewerkt'. De spanning verdween, doordat - hoe gek het ook mag klinken bij een dagboek - de afloop was 'verklapt'. Het nu verschenen laatste deel (1998-2000) is daardoor, in plaats van een afronding, een apotheose misschien wel, de sluitsteen geworden van een literair monument (want dat is en blijft de serie zonder meer) van een man die zijn leven genadeloos, voor zichzelf en anderen, heeft vastgelegd.

In het nieuwe deel staan inderdaad weinig verrassingen. Warren sukkelt en tobt met zijn gezondheid en wil zich steeds meer terugtrekken, terwijl zijn veertig jaar jongere en energieke partner Mario Molegraaf juist hecht aan het maken van intensieve 'uitstapjes'. Dat leidt in toenemende mate tot conflicten. ,,Hij was niet in de wieg gelegd als patiënt en ik was niet in de wieg gelegd als verzorger", zegt Molegraaf daarover in een reportage van Omroep Zeeland uit 2002, die in het Zeeuws Museum is te zien.

Expositie Zeeuws Museum: t/m 31 januari 2010
Expositie Zeeuwse Bibliotkeek: t/m 7 november 2009

>>> Lees verder...

Schoot museum te ver door?

Het is vandaag precies twee jaar geleden dat het Zeeuws Museum in Middelburg werd heropend, na ruim zeven jaar gesloten te zijn geweest en na een intensieve verbouwing.

Het resultaat blijft de gemoederen bezighouden, zeker sinds geestelijk vader Valentijn Byvanck promoveerde tot directeur van het toekomstige Nationaal Historisch Museum in Arnhem, waar hij nu onder (politieke) vuur ligt en zich moet verweren tegen verwijten zoals 'postmoderne hutspot'. Eerder kraakte het Historisch Nieuwsblad Byvancks Middelburgse erfenis. Tegelijkertijd oogstte het museum ook veel lof en prestigieuze prijzen.

Beroepshalve ben ik er de afgelopen jaren vele malen geweest en was vaak enthousiast over het museum en wat er is te zien, zeker als het gaat om de combinaties die tussen Zeeuws erfgoed en (beeldende) kunst worden gemaakt. Het summum daarvan is de huidige - bijna afgelopen - expositie van het Scandinavische duo Henrik Vibskov & Andreas Emenius, dat het hele museum mocht gebruiken om de tiendelige Fringe Projects te etaleren.

Tijdens de opbouw van de expositie ben ik in het museum geweest (zie eerdere blogpost), maar de uiteindelijke tentoonstelling had ik nog niet gezien. Tot vorige week vrijdag en ik moest concluderen dat het museum te ver is doorgeschoten.

Wat Vibskov & Emenius doen, is bijzonder en van internationale allure. Het museum beschouwt het ook als een grote eer dat hun franjeproject in Middelburg wordt voltooid, maar de vraag is wat Zeeland en de museumbezoekers er uiteindelijk mee opschieten. Wie het Zeeuws Museum bezoekt, verwacht iets over Zeeland en het Zeeuwse erfgoed te leren of iets van de provincie te ervaren - op traditionele, eigentijdse of desnoods postmoderne wijze - maar als de kunstenaars al verbindingen met Zeeland leggen, dan zijn die zo miniem dat het maar weinig mensen zal opvallen. Enige uitzondering is het fringe-wandtapijt.

Een gewaagd maar uiteindelijk weinig geslaagd experiment dus, naar mijn mening. Het museum zou toch geen tweede Vleeshal moeten willen zijn. Het zal menigeen deugd doen dat vanaf 20 juni weer 'gewonere' tentoonstellingen te zien zijn, geworteld in Zeeland, over wielrennen, zomerse mode en archeologische vondsten uit de Romeinse tijd.

Toch sloeg bij het verlaten van het museum de twijfel weer toe, toen ik een groep schoolkinderen naar buiten zag komen. Opgetogen vertelden ze hun ouders over de 'fringes'. Die komen nog wel eens een keer terug, dacht ik. En dat is ook wat waard.

>>> Lees verder...

Skaten door Zeeuws Museum

Erg mooie korte film van Job 'Joppo' te Veldhuis. Museumstuk, dat onlangs in première ging in het Zeeuws Museum, is - zo tipte Running Culture vanavond - nu ook digitaal te bekijken. Het is een zeer geslaagde combinatie van jongerencultuur en museum. Prachtig hoe bijvoorbeeld de wandtapijten tot leven komen. De wijze waarop hier met cultureel erfgoed lijkt te worden omgesprongen, zal ongetwijfeld koren op de molen van de critici van het nieuwe Zeeuws Museum zijn.

>>> Lees verder...

Vibskov/Emenius in Middelburg

De komende expositie zal zonder twijfel óók tot gemopper leiden, van mensen die vinden dat het Zeeuws Museum geen vrijplaats is voor hedendaagse kunstenaars, maar een instelling die zich dient te richten op het ontsluiten van de regionale historie en het vertellen van het verhaal van Zeeland. Het museum zal daartegenin brengen dat het dat wel degelijk doet, maar dan wel op zijn eigenzinnige, soms zelfs tegendraadse manier.

Het Scandinavische duo Henrik Vibskov en Andreas Emenius heeft van het museum vrijwel carte blanche gekregen om al hun tien Fringe Projects neer te zetten, een grootscheeps initiatief dat nauwelijks in woorden valt te vatten en dat vooral zal moeten worden ervaren. Het totale gebouw gaat er momenteel voor op de schop, een deel van de vaste collectie wordt ervoor opgeborgen, inclusief enkele wandtapijten. Gisteren mocht ik er alvast rondkijken:



Het wordt zeker een bijzondere tentoonstelling. Prestigieus ook, jaloerse blikken vanuit de Randstad, want Vibskov en Emenius zijn grote jongens en het is op z'n minst opmerkelijk dat de finale van hun gezamenlijke, internationale project juist in Middelburg plaatsvindt. Alleen al de opening, op vrijdag 27 februari, is een waar event waarvoor her en der exclusieve kaarten zijn te bemachtigen.

Aan de Zeeuwen lijkt de opwinding tot nu toe grotendeels voorbij te gaan. Vibskov? Emenius? Nooit van gehoord. En waar heb dat allemaal eigenlijk voor nodig? Laten we eerst het resultaat van de tijdelijke extreme makeover in het museum maar eens afwachten. En voor wie na 27 februari de Abdij toch hoofdschuddend verlaat: later dit jaar staan veel traditionelere, Zeeuwsere exposities op het programma, over onder meer wielrennen en de collectie etnografica van Hans Warren.

>>> Lees verder...

Museumnacht Middelburg

Zang in het Zeeuws Museum.

Altijd leuk, een museumnacht. Middelburg hield 'm afgelopen avond voor de tweede keer, met zeven deelnemers: drie galeries, CBK Zeeland, Zeeuws Museum en (De Kabinetten van) De Vleeshal. Het was, voor zover mijn waarneming reikt, niet echt druk, maar desondanks de moeite waard.

Bij CBK kon je een gratis Zeeuws kunstwerk krijgen. Een reproductie op ansichtkaartformaat weliswaar, maar toch. Ik heb er een van Sela© bemachtigd (dank Liesbeth!). En in het Zeeuws Museum waren volop activiteiten, vergelijkbaar met vorig jaar.


Dick van Biemen geeft, bij CBK Zeeland, uitleg over zijn - weg te geven - werk. (foto's RB)

Ondanks de waardering toch drie kritische kanttekeningen bij het evenement:
1. Waarom een aparte Middelburgse Museumnacht terwijl er ook al een Zeeuwse Museumnacht is?
2. Ronduit storend is dat het Zeeuws Museum zes euro entree vraagt. Dat is zelfs meer dan het reguliere vrijdagavondtarief. De Museumjaarkaart was bovendien niet geldig. Dat is niet bepaald klantvriendelijk en drempelverlagend. De kaartjes werden verkocht als 'passe-partout'. Ofwel: je kon er ook op de andere zes locaties mee terecht. Maar daar werd, zoals gebruikelijk, om entreegeld noch om passe-partout gevraagd. En zo hoort het ook, zeker tijdens een Museumnacht.
3. Mag je een Musemnacht die om 24.00 uur is afgelopen nog wel een Museumnacht noemen?

Een kleine, eigen samenvatting van de 'nacht' in beeld:

>>> Lees verder...